ဒီေန႔ေတာ့ Valentine Day မွာ ဘယ္မွ မသြားပဲ တစ္ေနကုန္ အိမ္တြင္းေအာင္းၿပီး ကာတြန္းဆြဲက်င့္ေနၿဖစ္တယ္။ ပို႔စ္အသစ္ေရးရမွာလဲ ပ်င္းတာနဲ႔ စက္ထဲရွိတာ ရွာလိုက္တာ။ RSS အေၾကာင္း ေရးထားတာၿပန္ေတြ႔တာနဲ႔ ဆားခ်က္ၿပီး တင္လိုက္ပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ ဒီတစ္ခုက ပို႔စ္တင္ဖို႔ ေရးထားတာမဟုတ္ပါဘူး မဂၢဇင္းတိုက္တစ္ခုခု ပို႔မယ္ဆိုၿပီးေရးထားတာ ၾကာလွပါၿပီ အခုမွ ရွာေတာ့ ၿပန္ေတြ႔တာ ကံေကာင္းခ်င္ေတာ့ ေဇာ္ဂ်ီ နဲ႔ပဲေရးထားေတာ့ ဘာမွ မေၿပာင္းရပဲ တင္လို႔ရသြားတယ္။ ေရးထားတာက မၿပီးေသးပါဘူး.. က်န္တာေတြ ေနာက္ထပ္ ထပ္ေရးပါဦးမယ္။ web ေပၚမွာတင္ေတာ့ hyper links ေတြထည့္လို႔ရတာကို သေဘာက်တယ္ မဂၢဇင္းမွာလဲ ထည့္လို႔ရရင္ ေနာက္ထပ္ပို သိခ်င္သူေတြ အၿခားသူေတြ၊ ေရးထားတာေတြ ညႊန္းလို႔ရေတာ့ စာဖတ္တဲ့သူေတြ အတြက္ အမ်ားၾကီး အက်ိဳးရွိတယ္။ ခက္တာက ေက်ာက္ေခတ္ေတြၿပီးလို႔ စာအုပ္ေခတ္ပဲရွိေသးတယ္ e-paper ေခတ္ေရာက္ရင္ေတာ့ အဆင္ေၿပသြားမွာပါ ဟုတ္ကဲ့ အခုကေတာ့ RSS ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတဲ့ အေၾကာင္းပါ။

RSS ဆိုုတာ ဒီေန႔ Web 2.0 နဲ႔ သတင္း၊ အခ်က္အလက္ စီးဆင္းမႈ ၿမန္ဆန္ေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ အဓိက က်တဲ့ အခန္းကေနပါ၀င္ေနတဲ့ format တစ္ခုုပါ။ RSS လိုုဂိုုကိုု web browsers, web sites, iTunes, mobile phones, PDA, desktop clients, email clients စတဲ့ ပစၥည္းေတြမွာ အၿမဲၿမင္ေတြ႔ရမွာပါ။ RSS ကိုု အသံုုးခ်ဖိုု႔ အတြက္ RSS အေၾကာင္းကိုုလဲ သိဖုုိ႔လုုိအပ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ RSS ဆိုုတာ ဘာလဲ ကြ်န္ေတာ္တိုု႔ ေလ့လာရပါလိ့မ္မယ္။

What is RSS?

RSS ဆိုုတာ Really Simple Syndication ကိုု အတိုုေကာက္ေခၚၿခင္း ၿဖစ္ပါတယ္။ RSS က light weight XML format ၿဖစ္ၿပီး web content ေတြကိုု သယ္ယူဖိုု႔၊ ေၿပာင္းလဲဖိုု႔ အတြက္ အသံုုးၿပဳပါတယ္။ RSS document ရဲ႕ ဟာ .rss, .xml တိုု႔ၿဖစ္ၿပီး သူတိုု႔ကိုု feed, web feed, channel လိုု႔လဲေခၚပါတယ္။ Feed ေတြက RSS publisher ေပၚမူတည္ၿပီး သတင္း အၿပည့္အစံုု ဒါမွမဟုုတ္ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ မ်ိဳးေတြ ၿဖစ္ႏိုုင္ပါတယ္။ သတင္းမွာ meta data လိုု႔ေခၚတဲ့ publishing date, author, category ေတြလဲ ပါ၀င္ပါတယ္။

History

RSS formats ကုုိ အစပ်ိဳးခဲ့တာဟာ ၁၉၉၅ မွာ Ramanathan V. Guha ႏွင့္ Apple Inc’s Advanced Technology Group တိုု႔က Meta Content Framework ကုုိ development လုုပ္ခဲ့ရာက စတင္ပါတယ္။ RSS ကိုု

▪ Rich Site Summary (RSS 0.91)
▪ RDF Site Summary (RSS 0.9 and 1.0)
▪ Really Simple Syndication (RSS 2.0)

version အလိုုက္ ကြဲၿပားတဲ့ နာမည္ေတြနဲ႔ ေခၚဆိုုပါတယ္။ ပထမဆံုုး RDF Site Summary ကိုု Netscape browser က Guha က ၁၉၉၉ မွာ My.Netscape.com ေပၚတယ္ ဆိုုဒ္အတြက္ ဖန္တီးပါတယ္။ အဲဒီတုုန္းက version ကိုု RSS 0.9 လိုု႔ေခၚဆုုိခဲ့တာ ၿဖစ္ၿပီး ဂ်ဴလိုုင္ ၁၉၉၉ မွာ Netscape က Dan Libby က new version RSS 0.91 ကိုု develop ထပ္လုုပ္ခဲ့ပါတယ္။ 0.91 က အရင္ RDF နည္းကိုု အသံုုးမၿပဳေတာ့ပဲ ပိုုၿပီး ရိုုးရွင္းတဲ့ နည္းကိုု အသံုုးၿပဳပါတယ္။ နာမည္ကိုုလဲ Rich Site Summary လိုု႔ ေၿပာင္းလဲခဲ့ပါတယ္။

Netscape ကိုု AOL company က ၀ယ္ယူၿပီးတဲ့ေနာက္ ဧပရယ္ ၂၀၀၁ မွာ My.Netscape.com က RSS support ကိုု ၿဖဳတ္ပစ္ခဲ့ပါတယ္။ Support တင္မဟုုတ္ပဲ tools နဲ႔ documentation ေတြလဲ ဖယ္ရွားခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ပိုုင္းမွာ RSS-DEV Working Group, Winer စတဲ့ အဖြဲ႕ေတြက RSS publishing tools, readers ေတြ ဆက္ၿပီး အၿပိဳင္ထုုတ္ၾကပါတယ္။ Winer အသစ္ၿပဳၿပင္ထားတဲ့ RSS version 0.91 ကိုု UserLand website မွာ စတင္ အသံုုးၿပဳပါတယ္။ လအနည္းငယ္ အၾကာမွာေတာ့ UserLand က RSS ကိုု သူ႔မူပိုုင္ ၿဖစ္ဖိုု႔ အတြက္ U.S trademark မွာ စာရင္းသြင္းဖိုု႔ လုုပ္ပါတယ္။ ဒါကိုု trademark စူးစမ္းရွာေဖြေရး အဖြဲ႕ USPTP က ၂၀၀၁ ဒီဇင္ဘာမွာ ပယ္ခ်ခဲ့ပါတယ္။

အၿခား တစ္ဖက္ၿဖစ္တဲ့ RSS-DEV Working Group မွာ ေတာ့ Netscape မွာတုုန္းက အလုုပ္လုုပ္ခဲ့တဲ့ Guha ႏွင့္ Web 2.0 ရဲ႕ ေရွ့ေၿပး အဖြဲ႕ တစ္ဖြဲ႕ ၿဖစ္တဲ့ O’Reilly Media တိုု႔က develope ဆက္လုုပ္ၾကတာ ၿဖစ္ၿပီး RSS 1.0 ကိုု ဒီဇင္ဘာ ၂၀၀၀ မွာ ထုုတ္လုုပ္ခဲ့ပါတယ္။ XML namespaces စၿပီး support လုုပ္ၿပီး metadata ေတြ စတင္ ပါ၀င္လာပါတယ္။ ဒီဇင္ဘာ ၂၀၀၀ မွာပဲ Winer က RSS 0.92 အၿဖစ္နဲ႔ အေၿပာင္းအလဲ တခ်ိဳ႕ လုုပ္ထားတဲ့ version ထုုတ္လုုပ္ပါတယ္။

၂၀၀၂ စက္တင္ဘာ မွာေတာ့ Winer ဟာ RSS 2.0 ကုုိ စတင္ ထုုတ္လုုပ္ၿပီး Really Simple Syndication အၿဖစ္ နာမည္ အသစ္ေၿပာင္းလဲ ခဲ့ပါတယ္။ RSS 2.0 မွာ type attribute အသစ္ပါ၀င္ၿပီး namespaces ကိုုလဲ support လုုပ္ပါတယ္။ ၂၀၀၃ ဂ်ဴလိုုင္ မွာေတာ့ Winer And UserLand Software တိုု႔ဟာ RSS 2.0 ကိုုHarvard’s Berkman Center for Internet & Society မွာ copyright ၿပဳလုုပ္ပါတယ္။ ေနာက္ RSS Advisory Board အၿဖစ္ format နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေမးအေၿဖေတြ ေၿဖၾကားဖိုု႔ ဘုုတ္အဖြဲ႕ စတင္ပါတယ္။

ဒီဇင္ဘာ ၂၀၀၅ မွာေတာ့ Microsoft ရဲ႕ Internet Explorer team ႏွင့္ Outlook team တိုု႔ဟာ သူတိုု႔ ဘေလာ့ဂ္ေတြမွာ feed icon ႏွင့္ RSS ကိုု စတင္ support လုုပ္တဲ့ အေၾကာင္း ေၾကၿငာပါတယ္။ RSS icon ကိုုေတာ့ Mozilla Firefox Browser မွာ ပထမဆံုုး စတင္ အသံုုးၿပဳတဲ့ လိေမၼာ္ေရာင္ ေရဒီယိုု လိႈင္းပံုု icon ကိုု အသံုုးၿပဳပါတယ္။ လအနည္းငယ္ အၾကာမွာ Opera browser ကလဲ စၿပီး support လုုပ္လာပါတယ္။ ေနာက္ပိုုင္းမွာ အသံုုးတြင္က်ယ္လာၿပီး RSS icon ကိုု ဒီေန႔ web 2.0 sites, applications, devices ေတြ မွာပါ ေတြ႔ၿမင္ရပါၿပီ။

What problem does RSS solve?

RSS မတိုုင္ခင္ ေန႔ေတြမွာ အင္တာနက္ အသံုုးၿပဳသူေတြဟာ web site တစ္ခုုခုုကိုု ၾကိဳက္ႏွစ္သက္တယ္ ဆိုုရင္ browser မွာ bookmark လုုပ္ၿပီး အၿမဲတမ္း သတင္းအသစ္ေတြ ဖတ္ရႈဖိုု႔ web sites ေတြကိုု ၿပန္သြားေနရပါတယ္။ ဒီနည္းဟာ web sites ေတြ အမ်ားၾကီး bookmark လုုပ္ထားတဲ့အခါ သတင္းအသစ္ေတြ သိရဖိုု႔ ခက္ခဲလာပါတယ္။ ဒါ့အၿပင္ ဆိုုဒ္ေတြကိုု သတိေမ့လိုု႔ မဖတ္ၿဖစ္ခဲ့ရင္ သတင္း အသစ္ေတြနဲ႔လဲ လြဲေခ်ာ္ႏိုုင္ပါတယ္။ ဒါ့အၿပင္ သတင္းအသစ္ မတင္ထားတဲ့ ဆိုုဒ္ေတြကိုု ထပ္ခါထပ္ခါ သြားေရာက္ ၾကည့္ရႈရတာလဲ အခ်ိန္ကုုန္ပါတယ္။ အဲဒီ အတြက္ အရင္က newsletter subscribe လုုပ္ၿပီး email ကေန အသိေပးတဲ့ စနစ္ကိုု သံုုးခဲ့ၾကေပမယ့္ ေနာက္ပိုုင္းမွာ spammer ေတြရဲ႕ အသံုုးခ်ခံရတာေတြနဲ႔ အၿခား alert message ေတြ အ၀င္မ်ားၿပီး ရႈပ္ေထြးလာတာေၾကာင့္ အင္တာနက္ အသံုုးၿပဳသူေတြဟာ ဒီစနစ္ကိုုလဲ မၾကိဳက္ၾကေတာ့ပါဘူး။

RSS ေပၚလာၿပီးတဲ့ ေနာက္မွာေတာ့ ယူဇာက အရင္လိုု sites ေတြကိုု လွည့္ပတ္ၾကည့္ရႈစရာ မလိုုေတာ့ပဲ ယူဇာဆီကုုိ သတင္းက လာတဲ့ user center စနစ္ကိုု ေၿပာင္းလဲ လာပါတယ္။ ယူဇာဟာ RSS ဖတ္ရႈၿခင္းၿဖင့္ အရင္လိုု အခ်ိန္မကုုန္ပဲ update ၿဖစ္တဲ့ sites ေတြက သတင္းေတြကိုု တစ္ေနရာထဲကေန ဖတ္ရႈႏိုုင္ပါတယ္။ သတင္းေတြဟာ web sites ေတြမွာ အသစ္တင္လိုုက္တဲ့ စကၠန္႔ပိုုင္း အတြင္းမွာပဲ ယူဇာကလဲ ဖတ္ရႈႏိုုင္ပါတယ္။ ေနာက္ web sites သတင္းေတြကိုုလဲ organize လုုပ္ရတာ လြယ္ကူလာပါတယ္။

How does RSS work?

RSS ေတြဟာ .xml, .rss ဖိုုင္အတြင္းမွာ notifications lists ေတြ၊ metadata ေတြ၊ content (images, video, audio) ေတြကိုု ပိုု႔ေဆာင္ပါတယ္။ ဒီလိုု ဖိုုင္ေတြကိုု RSS feed လိုု႔ေခၚၿပီး ယူဇာေတြရဲ႕ ကြန္ပ်ဴတာက programs ေတြကေန သတင္းေတြ၊ အခ်က္အလက္ေတြ၊ ေဒတာ ေတြကိုု ရယူပါတယ္။ အဲဒီ program ေတြကိုု RSS aggregators လိုု႔ေခၚၿပီး သူက .xml, .rss က ကုုဒ္ေတြကိုု သာမန္လူေတြ နားလည္ႏုုိင္တဲ့ format ပံုုစံခ်ထားတဲ့ သတင္းပံုုစံကိုု ေၿပာင္းလဲ ယူေပးပါတယ္။ RSS aggregators ေတြကိုု RSS Readers, RSS Channels လိုု႔လဲ ေခၚဆိုုပါတယ္။ RSS file, link ေတြကိုုေတာ့ ကိုုယ္ႏွစ္သက္တဲ့ web sites ေတြကေန ရယူ subscribe လုုပ္ႏိုုင္ပါတယ္။

How to use RSS?

RSS ကိုုဖတ္ရႈဖိုု႔ RSS reader တစ္ခုုခုုရွိဖိုု႔ လိုုအပ္ပါတယ္။ RSS readers ေတြကိုု desktop clients အတြက္ ၿခားနားတဲ့ Operating System ေတြ အတြက္ ေဆာ့၀ဲေပါင္းမ်ားစြာ ရွိပါတယ္။ နမူနာ ေၿပာရရင္ ListGarden, တိုု႔အၿပင္ email clients ေတြ ၿဖစ္တဲ့ Outlook express, Thunderbird (Linux, Windows, Mac), Air Mail (Mac) တိုု႔ေတြနဲ႔လဲ ဖတ္ရႈလိုု႔ ရပါတယ္။ ဒါ့အၿပင္ Web based RSS readers ေတြၿဖစ္တဲ့ Google Readers, Bloglines တိုု႔ကိုလဲ အသံုုးၿပဳႏုုိင္ပါတယ္။ အၿခားအေနနဲ႔ email ကေနလဲ ဖတ္ရႈႏိုုင္ပါတယ္။ Web sites ေတြရဲ႕ RSS feeds ေတြ အမ်ားစုုမွာ email feed subscribe လုုပ္လိုု႔လဲရပါတယ္။ ဒီနည္းက အရင္တုုန္းကလိုု news letter subscribe လုုပ္တာနဲ႔ ဆင္တူေပမယ့္ RSS subscribe က သတင္း၊ အခ်က္အလက္ေတြကိုု အကုုန္လံုုး email ကေန ဖတ္ႏိုုင္ပါတယ္။ News letter ကေတာ့ အသစ္တင္ထားေၾကာင္း အသိေပးရံုု၊ ေၾကာ္ၿငာရံုု သက္သက္ပါ။

How do I find out if a website has an RSS feed?

RSS ကိုု Web 2.0 ဆိုုဒ္ေတြ၊ သန္းခ်ီတဲ့ web sites ေတြ၊ blogs ေတြ၊ video channels ေတြမွာ support လုုပ္ထားၿပီးသားၿဖစ္ပါတယ္။ ႏွစ္သက္တဲ့ web sites ေတြကေန RSS feed ရယူဖိုု႔ web site ရဲ႕ content ေတြ sidebar ေတြမွာ RSS buttons, widgets, လိေမၼာ္ေရာင္ RSS icon, RSS counters ေလးကိုု ရွာၿပီး ကလစ္လုုပ္ ရယူႏိုုင္ပါတယ္။ အၿခားအေနနဲ႔ web browsers ေတြရဲ႕ Address bar အေနာက္နားမွာပါတဲ့ RSS icon ေလးကိုု ကလစ္လုုပ္ၿပီး feed ရယူႏိုုင္ပါတယ္။

benefits And Reasons for using RSS

RSS feed အသံုုးၿပဳၿခင္းၿဖင့္ ယူဇာေတြ အတြက္ အခ်ိန္ကုုန္ သက္သာေစသလိုု သတင္း၊ အခ်က္အလက္ေတြကိုု အခ်ိန္ႏွင့္အမွ် ဖတ္ရႈလိုု႔ ရႏိုုင္ပါတယ္။ Web sites author ေတြ အေနနဲ႔လဲ ယူဇာေတြနဲ႔ သတင္းအခ်က္အလက္ကိုု အခ်ိန္မွီ ပိုု႔ေဆာင္ေပးႏိုုင္ပါတယ္။ ဒါ့အၿပင္ ယူဇာေတြက RSS ကေန လိုုအပ္တဲ့ data, images, videos ဖိုုင္ေတြကိုု သာလွ်င္ယူတာ ၿဖစ္တဲ့ အတြက္ site ကိုုလာဖတ္သလိုု bandwidth traffic ၿမင့္တက္ၿခင္းကိုုလဲ အကာအကြယ္ေပးႏိုုင္ပါတယ္။ Web site owner ေတြ အေနနဲ႔လဲ feed မွာ သတင္းအခ်က္ အလက္အၿပင္ Google Ads လိုု ေၾကာ္ၿငာေတြ ထည့္ၿခင္းအားၿဖင့္ ၀င္ေငြပါ တစ္ပါတည္း ရွာယူႏိုုင္ၾကပါတယ္။

How to create RSS?

မိမိ web site မွာ RSS feed ေပးႏိုုင္ဖိုု႔ အတြက္ အခုုအခ်ိန္မွာ .XML ေရးသားနည္း သိထားဖိုု႔ မလိုုအပ္ေတာ့ပါဘူး။ Content Management System (CMS), Bulltin Board (Forum), Blogging Platforms, Social Networks ေတြအားလံုုးဟာ အခုုခ်ိန္မွာ ပံုုမွန္ အီးေမး တစ္ေစာင္ကိုု ပိုု႔သလိုု သတင္းေရးသားလိုုက္ရံုုနဲ႔ RSS feed ကိုု အလိုုေလ်ာက္ generate လုုပ္ၿပီး ထုုတ္ေပးႏိုုင္ပါတယ္။ Static Web Site ေတြ အတြက္လဲ static to RSS generator ေတြကိုု အြန္လိုုင္းမွာ အလြယ္တကူရွာေဖြၿပီး လုုပ္ယူႏိုုင္ပါတယ္။

More About RSS on Other Myanmar Blogs

What is RSS? on MMHan’s Blog
RSS? on Mystery Zillion Forum
Reading Blogs from RSS Feeds by IT Men Blog
What is RSS on KoTZP Blog